Loading...
 

Herkennen van UHB kinderen

Recognition
Het herkennen van uitzonderlijk begaafde kinderen is - zeker voor leerkrachten - niet altijd evident.

Sommige van deze kinderen hebben namelijk de 'gave' om zich extreem aan te passen aan hun leeftijds- of klasgenootjes en dat al op hele jonge leeftijd. Het besef van 'anders' te zijn komt vaak al na enkele dagen in het peuter- of kleuterklasje. Hierdoor gaan kleuters die al kunnen lezen, niet langer woordjes of letters herkennen, gaan ze niet langer gedetailleerd tussen de lijntjes kleuren maar opnieuw krassen, net als hun klasgenootjes of gaan ze zelfs weigeren mee te werken omdat ze het gevoel hebben dat ze zich niet op de juiste (lees: door de leerkracht verwachte) manier kunnen gedragen.

De capaciteiten van UHB kinderen komen hierdoor niet altijd boven drijven of worden na bepaalde tijd op school volledig verdrongen. Kinderen die dus geen uitzonderlijke prestaties neerzetten op school of niet zelf aangeven dat ze niet (langer) willen presteren op het gevraagde schoolniveau, zijn hierdoor vaak moeilijk te identificeren als uitzonderlijk hoogbegaaafd.

Toch zijn er vaak kenmerken of gedragingen die op UHB wijzen, niettegenstaande het kind toch niet als extreem begaafd wordt ervaren op school.

Belangrijk is dat het onderscheid gemaakt wordt tussen gedrag op school en gedrag thuis. UHB kinderen kunnen in de klas tussen hun leeftijdsgenootjes net heel normaal (volgens de norm) gedrag vertonen of zélfs gedrag dat in eerste instantie op achterstand of psycho-sociale problemen kan lijken. Thuis kunnen ze zich volledig anders ontpoppen (of juist pas zijn wie ze écht zijn) en kenmerken vertonen die op school totaal niet boven komen.

In dit opzicht is contact met de ouders dus cruciaal en moet er zéker ook altijd naar de ontwikkeling van het kind in de thuissituatie gekeken worden.

Volgende kenmerken wijzen algemeen gezien op (uitzonderlijke) hoogbegaafdheid. Het belangrijkste verschil tussen hoogbegaafdheid en uitzonderlijke hoogbegaafdheid is vaak de snelheid, de intensiteit of de extreem jonge leeftijd waarop UHB kinderen dit gedrag beginnen te vertonen. Deze kenmerken zijn een indicatie voor UHB. Het wil uiteraard niet zeggen dat élk UHB kind al deze kenmerken heeft of gedragingen vertoont.

 

Algemeen overzicht van kenmerken van UHB kinderen :
  • Ze praten heel veel of zijn net extreem stil, ingetogen of verlegen (99ste percentiel extrovertie of 99ste percentiel introversie).
  • Ze zijn zeer vlot weg met zaken die te maken hebben met leeftijdsgebonden ontwikkeling als snel leren lopen, praten, ...
  • Ze zijn eerder of zelfs extreem traag in leeftijdsgerelateerde ontwikkeling, maar doen het daarna opeens volledig en correct (bv. laat beginnen praten maar opeens in ingewikkelde volzinnen).
  • Ze ontwikkelen zeer asynchroon. Zo kunnen ze bijvoorbeeld vaak heel vroeg lezen en zelfs schrijven, maar tegelijkertijd ontwikkelt hun fijne motoriek pas veel later dan bij anderen waardoor hun handschrift hun intelligentie niet kan volgen. Vaak is er een extreme asynchroniteit tussen hun cognitieve, fysieke, emotionele en sociale ontwikkeling (bv. het strikken van veters pas heel laat onder de knie krijgen)
  • Ze hebben vaak een overdadige hoeveelheid aan energie, wat extreem vermoeiend kan zijn bij of voor sommige volwassenen.
  • Ze zijn zeer sensitief, zowel op fysiek als emotioneel vlak. Deze gevoeligheden onderdrukken kan leiden tot extreme stress.
  • Ze zijn vaak intuïtief. Ouders geven soms aan dat ze paranormale gaves of intuïties hebben, welke meestal verdwijnen op termijn en onder invloed van volwassenen.
  • Ze rationaliseren vaak al op hele jonge leeftijd emoties maar kunnen deze nog niet in de juiste context zetten.
  • Ze zijn zeer gevoelig aan schoonheid en mooie dingen (kunst, muziek, ...).
  • Ze zijn heel erg goed in het uitvoerig en zeer gedetailleerd beschrijven van dingen, omdat ze zeer goed zijn in observeren.
  • Ze spelen vaak al spelletjes die geschikt zijn voor veel oudere kinderen.
  • Ze hebben meestal geen idee van de impact van hun begaafdheid op anderen of volwassenen.
  • Ze voelen dat ze anders zijn dan andere kinderen en doen hierdoor erg hard hun best zich aan te passen aan hun omgeving.
  • Ze zijn extreem nieuwsgierig.
  • Vaak verzamelen ze dingen.
  • Ze hebben vaak uitzonderlijke kennis van onderwerpen in hun interessesfeer.
  • Of ze hebben een zeer brede kennis over heel veel onderwerpen dan echt een diepe kennis over enkele zaken.
  • Ze kunnen eindeloos veel vragen stellen over alles rondom hen.
  • Ze hebben een constante nood aan input voor hun hersenen, ze praten veel, ze willen alles weten, herinneren zich uitzonderlijk veel, het zijn vaak sponzen.
  • Ze zijn extreem snel in leren wanneer de leermethodes afgestemd zijn op hun inherente manier van denken.
  • Ze lezen vaak graag en lezen boeken die bestemd zijn voor oudere kinderen of zelfs voor volwassenen.
  • Ze kunnen problemen oplossen die in se bestemd zijn voor een ouder publiek.
  • Ze hebben een groot concentratievermogen bij zaken binnen hun interessesfeer.
  • Ze vervelen zich snel doordat ze de essentie van zaken zeer snel door hebben.
  • Ze voelen zich anders dan anderen en ervaren hierdoor een gevoel van eenzaamheid.
  • Op zeer jonge leeftijd stellen ze al existentiële vragen over het nut van het leven of over hun bestaan.
  • Soms tonen ze ontgoocheling of haat t.o.v. het leven en zegge dat ze liever dood zouden zijn.
  • Ze vinden keuzes maken vaak erg moeilijk.
  • Omdat ze heel veel mogelijkheden zien bij het maken van keuzes, hebben ze hierbij meer hulp nodig dan het gemiddelde kind.
  • Ze hebben vaak oudere vrienden of voelen zich beter tussen oudere kinderen.
  • Ze hebben het moeilijk met autoriteit. Meestal omdat wat een bepaalde autoriteit zegt of vraagt, niet authentiek is in hun ogen of zelf onwaar.
  • Ze voelen zich vaak overwelmd door een overvloed aan keuzes en hebben nood aan het stellen van prioriteiten.
  • Ze hebben een uniek gevoel voor humor.
  • Ze kunnen dominant of bazig zijn maar tegelijkertijd ook stil of verlegen (vaak als gevolg van negatieve ervaringen).
  • Ze zijn vaak perfectionistisch en dat gekoppeld aan hun intelligentie kunnen ze hierdoor kwalitatief extreem goed werk neerzetten.
  • Ze leggen de lat hoog voor zichzelf en krijgen hierdoor vaak het gevoel te falen t.o.v. hun eigen eisen. Hierdoor ontwikkelen ze vaak een onjuist of negatief beeld over zichzelf.
  • Ze zijn vaak ongeduldig met anderen die minder snel van begrip zijn omdat ze het verschil in capaciteiten niet zien tussen henzelf en die anderen.
  • Ze hebben vaak een natuurlijk talent voor muziek, tekenen, schilderen, schrijven, sport of andere.
  • Ze zijn goed in improvisatie.
  • Ze hebben vaak zeer originele ideeën en spelen daarin een waaier aan mogelijkheden uit.
  • Ze hebben meestal een rijke innerlijke wereld en dagdromen graag.

 

Bron: "What are the signs of a highly gifted adults and children?" medium.com

 

In haar werk over de verschillende "levels of gifted" beschrijft de Amerikaanse specialiste in intelligentie onderzoek Deborah L. Ruf gelijkaardige kenmerken van jonge UHB kinderen én baby's. Kinderen die deze kenmerken al vertonen als baby of peuter, verliezen of verstoppen deze vaak al in een kleuterklas. Het is daarom belangrijk samen met ouders te bekijken wat de kenmerken van het bepaalde kind op (zeer) jonge leeftijd waren.

 

Level 4 kinderen (IQ 135+)
  • houden als baby al van boeken, voorgelezen worden en zijn al op héél jonge leeftijd heel erg aandachtig.
  • hebben als peuters al een uitgebreid en complex taalgebruik en een uitzonderlijk groot vocabularium.
  • de meeste onder hen hebben zichzelf leren lezen lang voor het 1ste leerjaar en lezen al snel op niveau van jongeren of volwassen boeken tijdens hun eerste schooljaren.

Level 5 kinderen (IQ 145+)
  • kunnen talenten hebben of ontwikkelen op elk mogelijk gebied.
  • ontwikkelen veel vroeger en veel intenser dan bij de andere levels.
  • hebben als baby of peuter al favoriete TV programma’s, kunnen vaak letters en/of nummers herkennen nog voor ze kunnen spreken en hebben interesse in spelletjes met vormen en figuren lang voor andere kinderen daar ook maar besef van krijgen.
  • schrijven of gebruiken al letters, cijfers, woorden en vaak hun eigen naam tijdens hun peuterjaren.
  • zijn al in staat puzzels te maken met 35+ stukken, vaak nog voor ze kunnen praten en vertonen op zeer jonge leeftijd al interesse in complexe doolhoven.
  • muzikaal en artistiek talent wordt vaak al zichtbaar vanaf 18 maanden.
  • spreken meestal op volwassen niveau zeer snel nadat ze leren praten.
  • begrijpen wiskundige concepten en basis rekenkundige functies lang voor ze naar het 1ste leerjaar gaan.
  • spelen kaartspelletjes en gezelschapsspelen bestemd voor 12+ al in de kleuterklas.
  • hebben grote interesse in feiten, kalenders en woordenboeken vanaf 3½.
  • lezen al snel met een voorsprong van 6 of meer jaren, zowel technisch als begrijpend.

 

Bron: "5 levels of gifted" Deborah L. Ruf Ph. D.